Filo Kiralama mı Özmal Araç mı? Kurumlar İçin Detaylı Karşılaştırma

Filo Kiralama mı Özmal Araç mı? Kurumlar İçin Detaylı Karşılaştırma

Bir işletme için araç ihtiyacı çoğu zaman lüks değil, işin tam merkezinde yer alan bir gereklilik. Bu noktada temel soru şu: Filoyu kiralamak mı daha mantıklı, yoksa araçları satın almak mı? Tek bir doğru cevap yok, karar; nakit akışı, büyüme planı, vergi yapısı ve yönetim ekibinizin zamanına kadar pek çok değişkene bağlı.

Filo Kiralama Nedir? Operasyonel Kiralama Modeli

Filo kiralama, işletmenin araçları satın almak yerine belirli bir süre için kiralaması ve çoğu zaman bakım, sigorta ve vergi işlemlerini de hizmet paketi içinde almasıdır. Türkiye’de yaygın olan operasyonel kiralama modelinde araçların hukuki sahibi kiralama şirketi olur, siz ise belirli bir kilometre ve süre için kullanım hakkını üstlenirsiniz. Aylık sabit kira bedeli öder, buna karşılık bakım, kasko, yol yardım, lastik gibi kalemleri tek yerden yönetirsiniz.

Özmal Araç (Satın Alma) Modeli Nedir?

Özmal modelinde araçları kendi adınıza satın alır, filonuzu şirket varlıkları arasında gösterirsiniz. Ödeme nakit, banka kredisi veya finansal kiralama benzeri kredili yapılarla olabilir ve araçlar amortisman yoluyla yıllara yayılıp giderleştirilir. Bakım, sigorta, vergi, lastik ve ikinci el satış süreçlerinin tamamı sizin sorumluluğunuzdadır.

Filo Kiralama vs Özmal Araç: Temel Farklar

İki model arasındaki farklar, yalnızca “mülkiyet kimde” sorusundan ibaret değildir. Finansal tablolarınızdan operasyonel risk dağılımına kadar geniş bir etkiler zinciri oluşur.

• Mülkiyet ve kontrol: Özmalda varlık sizde, kiralamada araç kiralama şirketinin olur, siz kullanım hakkını alırsınız.
• Finansal yapı: Özmal yatırım harcaması gerektirirken, operasyonel kiralama daha çok düzenli faaliyet gideri gibi çalışır.
• Risk paylaşımı: Değer kaybı, ikinci el satış ve beklenmedik bakım masrafları özmalda sizdeyken, operasyonel kiralamada önemli kısmı kiralama şirketine geçer.
• Esneklik: Kiralamada filoyu büyütmek, küçültmek ve yenilemek genellikle daha kolaydır; özmalda ise satış ve alım süreçleri daha uzun sürer.analizi

Finansal Açıdan Karşılaştırma: TCO Analizi

İster kiralayın ister satın alın, doğru karşılaştırma için toplam sahip olma maliyetine yani TCO analizine bakmak gerekir. TCO, yalnızca alım veya kira bedelini değil, kullanım süresince oluşacak tüm nakit çıkışlarını ve olası ikinci el gelirini birlikte hesaplar. Uluslararası filo yönetimi çalışmalarında, satın alma fiyatına odaklanmak yerine TCO bakış açısının çok daha sağlıklı sonuç verdiği vurgulanır.

İlk Yatırım Maliyeti: Peşinat ve Ödeme Planı

Özmal araç aldığınızda, özellikle çok araçlı filolarda ciddi bir başlangıç yatırımı gereklidir. Peşinat, kredi kullanımında istenen ek teminatlar ve ilk vergi, sigorta giderleri nakit akışınızı zorlayabilir. Uzun dönem filo kiralamada ise çoğu zaman düşük ya da sıfıra yakın peşinatla, aylara yayılan sabit ödemelerle filoyu devreye alabilirsiniz. Bu da hem büyüme dönemindeki şirketler hem de nakitini çekirdek işine yönlendirmek isteyen kurumlar için önemli bir avantaj oluşturur.

Aylık İşletme Maliyetleri: Bakım, Sigorta, Vergi

Kendinize ait araçlarda her ay farklı kalemlerden ödeme çıkması doğaldır; zorunlu trafik sigortası, kasko, muayene, bakım, lastik, motorlu taşıtlar vergisi gibi pek çok dosya ile uğraşırsınız. Operasyonel kiralamada ise bu kalemlerin büyük bir bölümü kira bedeline dahil edilir ve tek faturada toplanır.

Bilanço Etkisi: Aktif mi Gider mi?

Geçmişte operasyonel kiralamalar çoğu zaman bilançonun dışında bırakılıp sadece kira gideri yazılırken, uluslararası finansal raporlama standartlarında bu yaklaşım büyük ölçüde değişti. IFRS 16 kiralama standardına göre, uzun dönem kiralamalar büyük ölçüde “kullanım hakkı varlığı” ve “kiralama yükümlülüğü” olarak bilançoda yer alıyor. Özmalda ise araçlar maddi duran varlık, finansmanı da kredi borcu veya özkaynak kullanımı olarak görünür.

Filo Kiralama Avantajları: Esneklik ve Öngörülebilirlik

Filo kiralamanın en önemli artılarından biri, iş hacminizle birlikte filoyu hızlı biçimde büyütüp küçültebilmenizdir. Yeni şube açarken veya proje bazlı araç ihtiyacı doğduğunda, kiralama süresi bitince filoyu otomatik olarak daraltmak mümkün olur.

süresi bitince filoyu otomatik olarak daraltmak mümkün olur. Sabit Aylık Maliyet ve Bütçe Planlaması

Kiralama sözleşmelerinde genellikle tüm hizmetler için tek sabit aylık bedel belirlendiği için, önünüzdeki yılların araç maliyetini neredeyse kuruşuna kadar görebilirsiniz. Bu durum, özellikle nakit akışı hassas olan KOBİ’ler ve proje bazlı çalışan şirketler için bütçe yönetimini kolaylaştırır.

Bakım, Onarım, Lastik: Tek Fatura Kolaylığı

Günlük hayatta en çok zaman ve enerji kaybettiren konu, araçların servise gitmesi, lastik değişimi, hasar yönetimi ve sigorta süreçlerinin takibidir. Avis Filo Maestro gibi kapsamlı filo yönetimi çözümleri, bu hizmetlerin büyük çoğunluğunu tek bir çatı altında toplayıp tek fatura ile yönetmenizi hedefler. Böylece hem muhasebe süreçleriniz sadeleşir hem de araçların yolda kalma süreleri azalır.

Bu kapsamda paketlerde genellikle şu başlıklar yer alır:

• Periyodik bakım ve mekanik onarım organizasyonu
• Kasko poliçesi yönetimi, hasar ve ikame araç koordinasyonu
• Kış lastiği, lastik saklama ve değişim hizmetleri

Araç Yenileme ve Teknoloji Güncelliği

Kiralama süresi dolduğunda filonuzu yeni modellerle yenilemek çok daha kolaydır. Bu sayede daha düşük yakıt tüketimine sahip motorlar, yeni güvenlik donanımları ve bağlantılı araç teknolojilerinden hızlıca yararlanabilirsiniz. Filo kiralamanın işletmelere yeni model araçlara erişim ve daha güncel teknoloji kullanma imkânı sunduğu, pek çok uluslararası filo yönetimi çalışmasında öne çıkıyor.

İkame Araç Garantisi ve Operasyonel Süreklilik

Filodaki araçlardan biri arıza yaptığında veya hasar aldığında, işinizin durmaması kritik önem taşır. Birçok kurumsal filo kiralama şirketi, sözleşme kapsamında ikame araç garantisi sunarak operasyonel sürekliliğin korunmasına yardımcı olur. Böylece satış ekibiniz, saha personeliniz veya lojistik operasyonunuz araç beklediği için iş kaybı yaşamaz. Özmal modelinde ise ikame araç temini için genellikle ayrı bir bütçe ve süreç yönetmeniz gerekir.

Özmal Araç Avantajları: Uzun Vadeli Sahiplik

Araçları uzun yıllar kullanmayı planlıyorsanız, özmal modelinde birim maliyet zamanla aşağıya inebilir. Belirli bir süreden sonra kredi veya finansman borcu biter ve araçlarınızın önemli bir kısmı yalnızca bakım ve vergi gideriyle hizmet vermeye devam eder. Ayrıca araçları kurum kimliğine uygun şekilde giydirme, yeniden donatma veya özel amaçlı dönüştürme konusunda çok daha geniş hareket alanına sahip olursunuz.

Km Limiti Olmadan Kullanım Özgürlüğü

Uzun dönem kiralamada sözleşmeler çoğunlukla yıllık kilometre limiti içerir ve limit aşımı için ek bedel uygulanabilir. Çok yoğun kullanılan, örneğin yurt çapında dağıtım yapan araçlarda bu sınırlar bütçenizi zorlayabilir. Özmal modelinde kilometre limiti sözleşmesel olarak yoktur; yüksek kilometrenin tek etkisi, daha hızlı değer kaybı ve daha sık bakım ihtiyacı olacaktır.

İkinci El Satış ve Artık Değer

Özmal araçlarda filonuzu yenilerken ikinci el satış kararı tamamen sizin elinizdedir. Doğru zamanda ve doğru kanaldan satış yapabilirseniz, bazı araçlarda beklediğinizden yüksek bir artık değer elde etmek mümkündür. Ancak bu durum aynı zamanda önemli bir risk taşır; ikinci el piyasasındaki dalgalanmalar kârlılığınızı doğrudan etkiler ve yapılan çalışmalar araç sahipliği maliyetinde değer kaybının en büyük kalemlerden biri olduğunu gösterir.

Hangi Model Hangi İşletmeye Uygun?

Karar verirken yalnızca maliyete değil, şirketinizin stratejisine ve risk iştahına da bakmanız gerekir. Hızla büyüyen, projeye göre araç sayısını değiştirmek zorunda olan, nakitini çekirdek işine yatırmak isteyen şirketlerde filo kiralama çoğunlukla daha avantajlıdır. Çok uzun süre aynı hatta çalışan, kilometresi yüksek ama öngörülebilir araçlara sahip ve güçlü bir bakım organizasyonu olan kurumlar ise özmal seçeneğinden daha fazla fayda görebilir.

Genel çerçeve için şu soruları kendinize sorabilirsiniz:

• Nakitimi araçlara mı, yoksa işimi büyütmeye mi bağlamak istiyorum
• Filomu ne kadar sık yenilemek zorunda kalıyorum
• Yönetim ekibim araç operasyonuna ne kadar zaman ayırabiliyor

KOBİ'ler için: Nakit Akışı Önceliği

KOBİ’ler çoğu zaman sınırlı sermaye ile hızlı büyüme hedefleri arasında denge kurmak zorunda. Bu nedenle yüksek peşinat gerektiren özmal modelinden ziyade, peşinatsız veya düşük peşinatlı ve sabit ödemeli filo kiralama çözümleri daha cazip hale geliyor. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için tasarlanmış esnek filo kiralama paketlerinin, nakit akışı ve ölçeklenebilirlik açısından önemli avantaj sağladığı çeşitli örneklerde görülüyor.

Büyük Kurumlar İçin: Büyük Filolar ve Yönetim Yükü

Yüzlerce araca sahip büyük şirketlerde, araçların satın alınması kadar yönetimi de ciddi bir uzmanlık işi haline gelir. Bu kurumlar genellikle karma bir yapı kullanır; kritik görevler için özmal araçlar, diğer hatlarda ise kiralık filolar kullanılabilir. Toplam maliyeti düşürmek için, detaylı TCO analizi ve profesyonel filo yönetimi yazılımlarıyla araç bazında maliyet izlemek çok önemlidir. Büyük filolarda, operasyonel verimlilikten sağlanacak birkaç puanlık iyileşme bile milyonlarca liralık tasarruf anlamına gelebilir.

Maestro Filo Yönetimi: Her İki Model İçin Tam Destek

Maestro, hem kiralık hem de özmal araçlardan oluşan filoların tek platform üzerinden yönetilmesini amaçlayan bir filo yönetimi çözümüdür. Telematik veriler, sürüş davranışı, yakıt tüketimi ve bakım planları gibi bilgileri bir araya getirerek detaylı raporlama sunar. Böylece ister tamamen kiralık, ister tamamen özmal, ister karma yapıda olsun filonuzu veri temelli kararlarla optimize edebilirsiniz.

Kiralık Filo: Avis Filo + Maestro Yönetimi

Avis Filo Maestro, operasyonel kiralama deneyimi ile gelişmiş filo yönetimini birleştiren bir yapı sunar. Araçların bakım, sigorta, lastik, ikame araç ve daha birçok ihtiyacı geniş servis ağı ve paket çözümler ile tek noktadan yönetilebilir. Telematik sistem sayesinde sürüş ve lokasyon verileri toplanarak yakıt tüketiminde kayda değer tasarruf ve daha güvenli sürüş hedeflenir.

Özmal Filo: Maestro Filo Yönetimi Hizmeti

Özmal araçlara sahip şirketler de Maestro’nun sunduğu filo yönetimi hizmetlerinden yararlanabilir. Uygulama ve portal üzerinden özmal araçların yakıt, bakım, hasar ve sürüş verileri takip edilerek gereksiz maliyetler tespit edilebilir. Tek fatura altında hizmet paketleri kullanmak, özmal filosu olan şirketlerin de operasyonel yükünü önemli ölçüde hafifletir.

Karar Matrisi: Sizin İçin Hangisi Doğru?

Her şirketin ölçeği, kârlılık hedefi ve risk algısı farklı olduğu için ideal çözüm de şirketten şirkete değişir. Basit bir karar matrisi oluşturup filo büyüklüğü, yıllık kilometre, yatırım gücü ve vergi durumu gibi kriterleri satırlara yazabilir, her model için artı ve eksi puanlayabilirsiniz. Sonuçta tek bir modele kilitlenmek zorunda değilsiniz; birçok kurum karma bir yapı ile hem filo kiralamadan hem de özmal araçlardan aynı anda yararlanıyor.

Bu matriste özellikle şu sorular yol gösterici olabilir:

• Yüksek başlangıç yatırımını karşılayacak sermayem var mı
• Filomun ortalama kullanım süresi ve kilometresi nedir
• Vergi ve bilanço etkisini nasıl yönetmek istiyorum

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Filo kiralama mı özmal araç mı daha avantajlı?

Her işletme için tek bir en avantajlı model yoktur. Nakit akışını korumak, riski dağıtmak ve esneklik kazanmak isteyen şirketler için çoğu durumda filo kiralama öne çıkar. Uzun yıllar aynı araçlarla, kilometresi çok olan ama kullanım şekli öngörülebilir bir operasyon yürütüyorsanız, iyi yönetilen bir özmal filo da toplam maliyet açısından güçlü bir seçenek olabilir.

Filo kiralama maliyeti nasıl hesaplanır?

Öncelikle aylık kira bedeline nelerin dahil olduğuna bakmak gerekir; bakım, kasko, lastik, yol yardım gibi kalemler paket kapsamında olabilir. Ardından kira süresince ödeyeceğiniz toplam tutarı, olası vergi avantajlarını ve yakıt gibi ilave maliyetleri hesaba katmanız gerekir. Doğru karşılaştırma için aynı aracı özmal aldığınız senaryoda oluşacak TCO ile yan yana koyarak değerlendirme yapmak en sağlıklı yöntemdir.

Özmal araç satın almanın avantajları nelerdir?

Özmal araçta kilometre limiti ve sözleşmeye bağlı kullanım kısıtları yoktur; aracı dilediğiniz kadar ve dilediğiniz şekilde kullanabilirsiniz. Araçları kurum kimliğine göre özelleştirme, üst yapı ekleme veya tekrar tekrar kullanma konusunda daha geniş özgürlük elde edersiniz. Uzun vadede borçlarınız bittiğinde, filonuzun önemli bir kısmı yalnızca bakım ve vergi maliyeti ile çalışmaya devam eder ve ikinci el satıştan elde edeceğiniz gelir tamamen size kalır.

Operasyonel kiralama nedir?

Operasyonel kiralama, araçların mülkiyeti kiralama şirketinde kalırken kullanım hakkının belli bir süre için işletmeye devredildiği hizmet modelidir. Araçların bakım, vergi, sigorta, lastik ve genellikle ikame araç gibi ihtiyaçları sözleşme kapsamında kiralama şirketi tarafından yönetilir. İşletme ise sabit kira bedeli öder ve operasyonunu araç sahipliği yükünü üstlenmeden sürdürebilir.

Filo kiralamada km limiti var mı?

Uzun dönem filo kiralama sözleşmelerinin büyük çoğunluğunda yıllık veya toplam kilometre limiti bulunur. Limit, teklif aşamasında filonun kullanım senaryosuna göre belirlenir ve aşım durumunda ek kilometre bedeli uygulanır. Çok yüksek kilometreli kullanım planlıyorsanız, limitleri doğru tahmin etmek ve gerekirse esnek kilometreli sözleşmeleri tercih etmek önemlidir.

Özmal araçta ikinci el satış değeri ne olur?

İkinci el satış değeri; marka, model, yaş, kilometre, bakım geçmişi ve dönemsel piyasa koşullarına göre değişir. Araştırmalar, araç sahipliği maliyetinde değer kaybının yıllık maliyet kalemleri içinde çoğu zaman en büyük payı aldığını gösteriyor. Bu nedenle özmal filonuz varsa, düzenli bakım, doğru kilometre yönetimi ve satış zamanlaması ile artık değeri korumaya odaklanmanız gerekir.

KOBİ için filo kiralama uygun mu?

Evet, özellikle nakit akışını korumak ve sermayesini araçlara bağlamak istemeyen KOBİ’ler için filo kiralama oldukça uygundur. Düşük peşinatlı ve esnek süreli sözleşmeler, küçük ve orta ölçekli işletmelerin hem büyüme dönemlerinde hem de daralma dönemlerinde filolarını hızlıca ayarlamalarını sağlar. KOBİ’ler için tasarlanmış özelleştirilebilir kiralama paketlerinin, nakit akışı ve ölçeklenebilirlik açısından ciddi avantaj sağladığı pek çok örnekte görülüyor.

Bilanço açısından hangisi daha iyi?

IFRS 16 sonrasında uzun dönem kiralamalar da önemli ölçüde bilançoya taşındığı için, “kiralama bilançoda hiç görünmez” yaklaşımı artık geçerli değil. Ancak kiralama ve satın alma, varlık ve borç yapısını, borçluluk oranlarını ve kârlılık rasyolarını farklı şekillerde etkiliyor. Bu nedenle bilanço açısından hangi modelin daha iyi olduğunu, şirketinizin mevcut finansal hedefleri ve bankalarla ilişkileri çerçevesinde mali işler ekibinizle birlikte değerlendirmek en doğrusudur.

Maestro özmal araçlar için hizmet veriyor mu?

Evet, Maestro yalnızca kiralık araçlara değil, tüm özmal filolara da hizmet verecek şekilde tasarlanmıştır. Uygulama üzerinden özmal araçların masraflarını takip edebilir, sürüş verilerini raporlayabilir ve bakım, lastik, sigorta gibi hizmetleri tek platformdan yönetebilirsiniz. Böylece satın alınmış araçlarınız için de filo kiralamada olduğu kadar şeffaf ve veriye dayalı bir yönetim mümkün hale gelir.

Filo kiralamanın vergi avantajları nelerdir?

Türkiye’de operasyonel filo kiralama sözleşmelerinde kira bedelleri, ilgili mevzuattaki sınırlar ve istisnalar çerçevesinde doğrudan gider yazılabiliyor. Ayrıca kira faturası üzerindeki katma değer vergisi uygun durumlarda indirim konusu yapılabildiği için, kurumlar vergisi matrahı da buna göre azalabiliyor. Vergi mevzuatı sık değişebildiğinden, en güncel sınırlar ve tutarlar için mutlaka mali müşavirinizle birlikte değerlendirme yapmanız gerekir.